God: Vader, Zoon, en Geest

God is één. Er is één God. Maar wij, mensen, leven in de tijd, in voor en na, eerder en later, wij kunnen over God enkel in drieën spreken en niet alles in één adem tegelijk zeggen. Alles wat we over God zeggen, zegt ook iets over onszelf. Ook in ons huist iets drie-achtigs. Het geheim van de drie-ene God zegt iets over ons eigen geheim.

Feest van de heilige Drie-eenheid. We vieren, heeft kardinaal Newman ooit gezegd, we vieren met dit feest niet, zoals bij de andere grote kerkelijke feesten, wat God voor ons gedaan heeft, we vieren wie Hij zelf is, zijn eigen geheim, het geheim van zijn ondoorgrondelijkheid: dat Hij drie is en één tegelijk, Vader, Zoon en Geest, één God. Dat geheim is, eerlijk gezegd, voor geen uitleg vatbaar. Rechtstreeks kunnen we er niet over spreken, enkel langs een omweg, en die omweg zijn we zélf. Wat we, zonder het te begrijpen, over God zeggen, dat zeggen we ook over onszelf. In elk dogma gaat een ook menselijke werkelijkheid schuil. Drie en één tegelijk, het is Gods geheim Maar wij staan in de schaduw van dát geheim, íeder van ons. Naar zijn beeld schiep God de mens, op Hem gelijkend (Gen. 1, 27). Drie en één tegelijk, ook wij, want ieder van ons is ik, jij en wij tegelijk. We kijken naar onszelf en vermoeden, als via een beslagen spiegel (1 Kor. 13, 12), het geheim van God; ik, jij, wij.

Ik. Ik noem dit wezen dat ooit uit mijn vader en moeder is voortgekomen ik. Ik: ik denk, ik voel, ik geloof, ik ben bang, ik wil, ik verlang. Ieder van ons leeft in de ikvorm. Een groot geheim. Wie ben ik? Ieder mens is zichzelf, is zijn eigen middelpunt. Ik: onpeilbaar, niemand kan het in mijn plaats over mij zeggen. Ook God is ik: een onpeilbaar geheim: Ik ben Ik ben (Ex. 3, 14). Twee keer ‘Ik’: ondoordringbaar. Nooit heeft iemand dat ‘ik’ van God gezien (Joh. 1, 18), je kunt en mag er daarom geen afbeelding van maken. En ikzelf? Ik ben gemaakt naar Gods beeld. Het geheim van mijn ik lijkt op dat van God. Ieder mens, hoe groot ook of hoe klein, hoe verfrommeld of vernederd ook, ieder mens die ‘ik’ zegt, openbaart daarom het geheim van God.

Jij. Een mens die ‘ik’ zegt, wil niet opgesloten blijven in zichzelf, alléén, in een eeuwig zwijgen. Het is niet goed dat een mens er alléén is (Gen. 2, 18). Aan zo’n eenzaamheid gaat een mens dood. Alléén zijn is: er niet zijn. Ik verlang naar een ander, een tegenover die mij herkent, beaamt, aanvaardt en die zegt dat ik er mag zijn, ja dat ik er moet zijn. Ik ben kant en overkant, pas door een jij die mij aanziet, weet ik wat ik zeg wanneer ik ‘ik’ zeg. Ja, pas door een jij mij tegenover, ben ik ik. Ik ben een én ander. Een groot geheim, en ook dat geheim lijkt op het geheim van God: naar zijn eigen beeld schiep God de mens, man en vrouw schiep Hij de mens, op Hemzelf gelijkend, een en ander (Gen. 1, 27). God is niet in zichzelf besloten, alléén en in een eeuwig zwijgen. In God is ook het verlangen naar een Jij, een en ander, en dat Jij heeft God uitgesproken in een mens, definitief, uitputtend, volledig. Die mens is het volmaakte ‘Jij’ van God, Gods eigenste uiting, Gods Zoon. Niemand heeft ooit God gezien, maar díe mens, Jezus Christus, heeft Hem doen kennen. Daarom zegt die mens: Wie mij ziet, ziet de Vader (Joh. 14, 9), ziet het ‘Jij’ van het ‘Ik’ van God. Die mens, Jezus Christus, is helemaal mens zoals God een mens bedoeld, gewild en bemind heeft, van den beginne af aan: Jij, jij bent het, mijn enige, Jij laat zien wie Ik ben (Lc. 3, 22). En God zoekt in ieder mens naar díe mens. Daarom is een mens pas ‘af’, pas helemaal wie hij zijn moet, als hij lijkt op déze mens. Pas wanneer ik met een ander omga als was die ander díe mens, pas dan ben ik helemaal ik en jij, een en ander. Daarom zegt Jezus ook: Wat je aan de minste doet, dat doe je aan mij (Mt 25, 40). Ik en jij: mensen die op die manier ‘ik’ en ‘jij’ tegen elkaar zeggen, openbaren het geheim van God.

Wij. Ik ben betrokken op jou, maar dat jij is oneindig veel en oneindig verschillend. Geen mens is méér dan een ander, ieder mens ter wereld is evenveel mens als ik, in ieder mens ligt het geheim van alle mensen besloten, ieder mens is daarom in principe mijn tegenover, niemand uitgezonderd. Alle mensen vormen tenslotte één groot ‘wij’, allen elkaars tegenover, ik, jij en jij en jij: een universele broederschap. En God zoekt in ieder mens en in alle mensen tezamen naar het beeld van zijn Zoon. Ieder mens openbaart daarom iets van die Zoon, iets dat een ander niet kan laten zien omdat hij een ander ‘ik’ is. Maar pas wanneer alle mensen met elkaar omgaan als was ieder de Zoon van God, wordt Gods geheim echt openbaar. Zolang er nog één mens, één kind is dat lijdt en niet aan leven toekomt, is God nog niet helemaal mens geworden. Daarom wil God ons één voor één, en wil Hij ons tegelijk allen tezamen. Alle mensen vormen uiteindelijk één groot ‘wij’ dat het gelaat laat zien van God die mens geworden is, in alle mensen hetzelfde gelaat, een en ander tegelijk, wereldwijd, het lichaam van zijn Zoon, levend uit Gods eigen levensgeest. In de universele broederschap van alle mensen van alle tijden en alle plaatsen, openbaart zich het geheim van God, van Gods Geest die alles in allen samenhoudt en samenbindt (1 Kor. 12, 6).

Ik, Jij, wij: het geheim van onszelf dat een schaduw, een beeld is van Gods eigen geheim. Enkel een beeld, enkel een schaduw. Het geheim van God is en blijft onpeilbaar, ondoorgrondelijk, onnaspeurlijk (Rom. 11, 33-36). Maar als we in onszelf kijken en naar elkaar, ik en jij en jij en wij, verder en verder, licht dat geheim van God op. En wanneer we dat geheim eerbiedigen en er uit leven, is heel ons leven dienst aan God, gebed. Bidden we dat het zo moge zijn. Amen.

André Zegveld

Lees verder...

Preek van de week

27-01-2020

Hoe ziet een mens in wie Góds Woord vlees en bloed wordt eruit, een mens die laat zíen hoe je leven moet zónder door de

Lees meer
Preek van de week

Preek van de week

27-01-2020 Lees meer

Geschiedenis schrijf je samen

03-12-2019

Op 22 november herdachten wij in Denekamp het 150 jarig bestaan van onze congregatie, de congregatie van der zusters Fra...

Lees meer
Geschiedenis schrijf je samen

Geschiedenis schrijf je samen

03-12-2019 Lees meer

Kerstmis

26-11-2019

Nog een paar dagen, en dan vieren wij het feest van Kerstmis: de geboorte van Jezus. Op 24 december vieren we de Kerstna

Lees meer
Kerstmis

Kerstmis

26-11-2019 Lees meer