Meditatie over 40-dagentijd

Jezus is ons op die weg voorgegaan. Hij koos onverkort en zonder voorbehoud voor het leven. Hij zei: ‘wil je je leven bewaren, dan zal je het moeten verliezen met het oog op anderen.’ Hij gaf zichzelf met ‘een liefde die tot het uiterste ging’ (Joh. 13, 1), zó intens dat hij helemaal verdween in het geheim van God, God werd. Zijn lichaam werd helemaal ziel. Daarom kon het niet meer in een graf in de grond gevonden worden. Gedurende de Veertigdagentijd bezinnen we ons op zijn levensweg, om het ook zelf te leren en in te oefenen: worden wat God is.

Ontdaan worden

meditatie over de Veertigdagentijd

God zelf moet in ons geboren worden om in ieder van ons een menselijkheid erbij krijgen. Daartoe zijn we op aarde: om Gods evenbeeld te zijn en om zo van de aarde het paradijs te maken dat God oorspronkelijk voor ogen staat en met het oog waarop hij alles schept. ‘De woestijn zal bloeien als een roos, en vluchten zal alles wat verdriet en gezucht is’ (Jes. 35, 1-10), zeker. Maar zonder ons zal dat niet gebeuren. God schept en wil ons als wezens die zichzelf scheppen, mee-scheppen met Hem, want zonder mensen is God nergens. Mee-scheppen: we doen dat door levenslang vol te raken van en te worden wat God is: liefde. Want ‘God is liefde’ (1 Joh. 4, 8), mensenliefde, liefde van mens tot mens. Hoe doen we dat?

Wij zijn lichaam en ziel. Dat zijn geen twee dingen die apart verkrijgbaar zouden zijn. Het zijn ook geen twee delen van ons, geen twee domeinen. Het zijn twee aspecten van ons, twee kanten die elkaar onlosmakelijk doordringen. We zijn lichaam: aarde, grond en water. We zijn van dezelfde grondstof gemaakt als alles wat leeft, kruipt, in de grond wroet of in de lucht vliegt. En net als dat alles zullen ook wij ooit weer op de grond vallen en daarin vergaan. We zijn ook ziel. Er is iets ongrijpbaars, iets onmededeelbaars in ons dat méér is dan het stof van de aarde. Je kunt er niet bij. Zodra je het wilt verwoorden en grijpen, ontsnapt het je. Het lijkt op het wit tussen de woorden van een gedicht. Je bent geschapen vóór je kunt mee-scheppen. Je bent bedacht vóór je zelf bent gaan denken. Je ziel. Het is het ‘orgaan’ waarmee je gelooft en openstaat naar wat en wie je niet bent: God.

Je bent ziel en lichaam. De Schrift zegt het met een prachtig beeld. In den beginne raapt God ergens stof van de grond op en blaast er iets in dat hij nergens vandaan haalt (Gen. 2, 7): zijn liefde, zijn eigen levensadem die hij weer inademt als jij uitademt. Dat is jouw ziel. Je bent ziel en lichaam, je lichaam is het lichaam van je ziel, je ziel de ziel van je lichaam.

Ziel en lichaam duiden twee levensrichtingen aan. Leef je in de richting van je ziel, op God en diens liefde gericht, ‘naar boven?’ Of leef je in de richting van je lichaam, naar de grond gericht, ‘naar beneden?’ Besta je lichamelijk op de wijze van je ziel of beleef je je ziel op een lichamelijke wijze? Twee levensrichtingen: een die ‘naar boven’ leidt, naar een leven van goddelijke signatuur en een die ‘naar beneden’ leidt, naar een graf in de grond. Een keuze. ‘Zie, ik houd je het leven en de dood voor. Kies dan het leven’ (Dt. 30, 15-19). Ziel en lichaam, leven en dood: twee richtingen.

Ziel: alles wat het leven licht maakt, wat mensen recht doet, vertrouwen, liefde en vriendschap, iemand die kinderliedjes zingt met een dement mens, iemand die zijn zieke hond aait, het Forellenquintet van Schubert, en nog veel en veel meer. Lichaam: alles wat het leven van mensen tekort doet, kleineert, verwart en vergiftigt. Jalousie bijvoorbeeld, de meest destructieve van alle menselijke gevoelens, met wantrouwen in haar spoor: de oergestalte van wat kwaad en zonde is. Wegkijken bij onrecht. Geweld. Onverschilligheid, en verder al die vormen waarin ‘de oermenselijke neiging om dingen domweg te verkloten’  [1] tot uiting komt. Een keuze tussen leven en dood, tussen het iets waarvan je ooit gemaakt bent en het niets van God dat nergens vandaan in jou is ingeblazen.

God is liefde. Je moet worden wat God is. De liefde die God is moet in je leven de overhand krijgen. Je ziel moet groeien, je lichaam kleiner worden. En met het oog daarop moet alles wat Gods liefde tegenspreekt, alles in en van je dat niet God is, sterven. Anders leef je niet, niet echt in ieder geval, anders leef je naar de grond gericht en ga je dood.

Leven is levenslang voor die keuze staan. Dat maakt jouw leven tot zoiets als een tocht door de woestijn. Want de woestijn is de plek waar je van alles wat aankleedsel is, bedenksel en bijgelovigheid ontdaan wordt, de plek waar alles waar je je uit zelfbehoud aan vastklampt je ontnomen wordt, en die ene, kale vraag overblijft: wil je in dit hachelijke bestaan dat is zoals het is en dat wordt getekend door alwat dood is, wil je in de wereld waarin mensen een onuitroeibare neiging hebben om dingen te verkloten, leven uit liefde? Durf je die weg gaan, ten einde toe? Durf je leven uit wat mensen leven doet? Durf je je leven geven? Durf je geloven: telkens wanneer een mens in liefde naar een ander uitgaat, beweegt God in die mens en ontkomt die mens aan de dood van al wat vliegt, kruipt, krioelt en wroet?

Jezus is ons op die weg voorgegaan. Hij koos onverkort en zonder voorbehoud voor het leven. Hij zei: ‘wil je je leven bewaren, dan zal je het moeten verliezen met het oog op anderen.’ Hij gaf zichzelf  met ‘een liefde die tot het uiterste ging’ (Joh. 13, 1), zó intens dat hij helemaal verdween in het geheim van God, God werd. Zijn lichaam werd helemaal ziel. Daarom kon het niet meer in een graf in de grond gevonden worden. Gedurende de Veertigdagentijd bezinnen we ons op zijn levensweg, om het ook zelf te leren en in te oefenen: worden wat God is.

André Zegveld    


[1] Fr. Spufford, Unapologetic, London 2012, p. 27: ‘…the human tendency, the human propensity to fuck things up.’   

Lees verder...

Preek van de week

27-01-2020

Hoe ziet een mens in wie Góds Woord vlees en bloed wordt eruit, een mens die laat zíen hoe je leven moet zónder door de

Lees meer
Preek van de week

Preek van de week

27-01-2020 Lees meer

Geschiedenis schrijf je samen

03-12-2019

Op 22 november herdachten wij in Denekamp het 150 jarig bestaan van onze congregatie, de congregatie van der zusters Fra...

Lees meer
Geschiedenis schrijf je samen

Geschiedenis schrijf je samen

03-12-2019 Lees meer

Kerstmis

26-11-2019

Nog een paar dagen, en dan vieren wij het feest van Kerstmis: de geboorte van Jezus. Op 24 december vieren we de Kerstna

Lees meer
Kerstmis

Kerstmis

26-11-2019 Lees meer