Sacramentsdag: worden wat je geeft en eet.

Sacramentsdag; feest van het Allerheiligste dat er is. ‘Kijkt goed naar het brood op de altaartafel, Jullie worden daarin zelf voor elkaar geconsacreerd en aan elkaar toegewijd.’ Zo ongeveer zei Augustinus het, eeuwen geleden. Het heilig brood: Jezus Christus is er werkelijk tegenwoordig in als wij onszelf als heilig brood aan elkaar durven geven.

Sacramentsdag: het feest van de eucharistie, het gaat dus over een maaltijd, maar dan niet zó maar een maaltijd, het gaat over die laatste maaltijd van Jezus met zijn vrienden, een paasmaaltijd, maar toch: een maaltijd. Maaltijd houden is op zich al een teken van verbondenheid. Samen aan tafel zitten, van dezelfde spijzen eten en een beetje met elkaar praten, is heel wat anders dan een snelle hap bij de snackbar uit de muur trekken. Door samen te eten, laat je aan elkaar merken dat je bij elkaar hoort. Daarom wordt op belangrijke momenten (verjaardag, huwelijk, Kerstmis, en zo) een feestelijke maaltijd aangericht. Daarom gaan mensen ook zómaar met elkaar uit eten. Daarom ga je, wanneer je een ruzie of conflict hebt bijgelegd, samen eten. Niet omdat in al die gevallen het voedsel zo belangrijk zou zijn, maar om al etende aan elkaar duidelijk te maken: we horen bij elkaar. Wanneer we de schalen aan elkaar doorgeven, geven we iets van onszelf door. Wat op tafel staat, is voedsel. Zeker. Maar we zijn het in zekere zin ook zelf. En zo’n feestelijke maaltijd maakt ons los van de dagelijkse zorgen en beslommeringen, bevrijdt ons, maakt ons open naar elkaar.

Ook de eucharistie is een maaltijd, van mensen met elkaar, aan een wonderlijke tafel, één tafel met de mensen van nú die wereldwijd aan dezelfde tafel aanzitten en met de mensen van vróeger die aan diezelfde tafel hebben aangeschoven, steeds verder terug, tot die allereerste tafel, die van het laatste avondmaal van Jezus en zijn vrienden, één en dezelfde maaltijd. Een paasmaaltijd dus, een feestmaaltijd van het leven en van liefde tot het uiterste toe die sterker is dan de dood, de maaltijd waarbij Jezus zelf zich heeft gegeven als brood en wijn, héél zijn leven, voor ons: ‘eet Mij en leef.’ Een maaltijd, zo eenvoudig als wat, mooier kan bijna niet.

Er is in de loop van de geschiedenis veel over de eenvoud van het heilig brood heen gewoekerd aan angst, verbod en vrees. Denkt u maar aan uw eerste communie: vanaf 12 uur ’s nachts nuchter blijven, geen druppeltje water mocht naar binnen, ook niet bij het tandenpoetsen, niet op de hostie bijten, alles onder straf van zonde en doodzonde, een kwartier nabidden om met Jezus in je hart te praten, je moest ervoor in staat van genade zijn, biechten dus, en daarbij minstens een onvolmaakt en het liefst een volmaakt berouw hebben over je zonden. Veel mensen werden er angstig van, met een angst die soms levenslang met hen meeging. En nog steeds is de discussie gaande: wie is waardig om dat heilige brood te eten en wie dus niet? Mensen worden daardoor uitgesloten om te eten van het allerheiligste dat er is, ze mogen er alleen maar naar kijken.

Zeker, het brood is en blijft heilig, het ‘Allerheiligste’. Het is niet zómaar brood, het staat voor het leven, ons eigen leven, het leven van andere mensen, het staat voor ons hele hebben en houden, heel schamel en heel gewoon, het staat voor ons gezwoeg door het leven heen. Dát brood leggen we op de altaartafel, om het te delen. En dan weten we tegelijk dat er nog heel veel is dat we niet delen en dat we nog moeten léren delen. We leggen het op de altaartafel, we doen zo wat Jezus ooit, zonder iets van of voor zichzelf achter te houden, heeft voorgedaan. Hij zei: ‘dit ben Ik, brood en wijn, gegeven voor jullie.’ En we zeggen het Hem na, letterlijk.

Wanneer we elkaar het brood en de beker reiken, zeggen we dan ook: ‘lichaam van Christus, bloed van Christus’ en we zeggen daar ‘amen’ op, dat wil zeggen: ‘ja, dat geloof ik.’ We delen óns brood en zeggen: ‘lichaam van Christus’. Het brood staat dus voor het leven van Christus, voor wat vlees en bloed in Hem is geworden, Gods liefde tot het uiterste toe. Het is óns brood dat we delen, onze schamelheid, ons werken en zwoegen, ons lijden ook, onze grote verlangens en onze heel korte armen. Maar dat brood van óns is tegelijk véél en véél meer, het is dat ándere brood, het brood van tóen, van het laatste avondmaal: ‘dit brood is Mijn lichaam, neemt en eet, doet ook zelf zo, om Mij nooit te vergeten.’ Hoe doen? Door net zo te leven als Hij, door je ook zelf te geven en uit te delen, en zó ook zelf geconsacreerd te worden: lichaam van Christus. Heel eenvoudig, alledaags en allerheiligst tegelijk.

Sacramentsdag: we vieren waar álles om draait: de altaartafel hier, het brood en de wijn, en de woorden die erover zijn uitgesproken, ooit, die sindsdien nooit meer zijn verstomd, en die ook wíj, allemaal even en gelijkelijk onwaardig, als uit één mond met de stem van de voorganger zeggen. We vieren waar álles om draait: ons eigen brood, ons eigen leven waarvan we zeggen dat het lichaam van Christus is. Waar álles om draait is de tafel waar we ons dat te binnen brengen, de tafel waaraan we ons Hém te binnen brengen, Hém eten als brood, Hém die ooit zichzelf brak en uitdeelde, restloos, alles wat Hij was en álles wat Hij had: brood, ademtocht, tijd van leven, het allerheiligste. Op Sacramentsdag vieren we dat wijzelf elkaars lichaam en bloed zijn, elkaars brood en wijn, elkaars leven, op Zíjn manier: het allerheiligst lichaam van Christus. Amen.

André Zegveld

Lees verder...

Preek van de week

27-01-2020

Hoe ziet een mens in wie Góds Woord vlees en bloed wordt eruit, een mens die laat zíen hoe je leven moet zónder door de

Lees meer
Preek van de week

Preek van de week

27-01-2020 Lees meer

Geschiedenis schrijf je samen

03-12-2019

Op 22 november herdachten wij in Denekamp het 150 jarig bestaan van onze congregatie, de congregatie van der zusters Fra...

Lees meer
Geschiedenis schrijf je samen

Geschiedenis schrijf je samen

03-12-2019 Lees meer

Kerstmis

26-11-2019

Nog een paar dagen, en dan vieren wij het feest van Kerstmis: de geboorte van Jezus. Op 24 december vieren we de Kerstna

Lees meer
Kerstmis

Kerstmis

26-11-2019 Lees meer